6 Ιουνίου 2015

Κριτική του βιβλίου "Η γειτονιά των ονείρων" Σαμαϊλίδου Ρούλα



«Τα όνειρα είναι για όλους και δεν κοστίζουν παρά μόνο πόνο ψυχής άμα δεν πραγματοποιούνται». Λόγια σοφά από το στόμα της Πανανής. Μιας γυναίκας που γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ρεϊζντερέ, ένα χωριό στα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας. Στα ιερά εκείνα χώματα γνώρισε τον έρωτα της ζωής της, παντρεύτηκε και δημιούργησε την οικογένεια της μέσα σε ένα κουκούλι πραγματικής αγάπης και ευτυχίας. Έζησε τον πρώτο ξεριζωμό το 1914 και ύστερα τον δεύτερο, το 1922, πιο άγριο και βάρβαρο, ποτισμένο με αίμα, βιασμούς και θάνατο. Αποκούμπι τους και τις δυο φορές η Λήμνος και η οικογένειας της Μελπομένης και του Δημήτρη.





Στο νησί του Ηφαίστου, η Πανανή με τον γιο της τον Μανώλη ξεκινάει από το μηδέν για ν’ αντιμετωπίσει τη φτώχια, την προκατάληψη, την καχυποψία παλεύοντας με όλες τις δυνάμεις, με ατσαλένια θέληση και πνίγοντας βαθιά μέσα της τον πόνο της απώλειας των δικών της ανθρώπων και της χαμένης πατρίδας. Πρώτη και απόλυτη προτεραιότητά της ο Μανώλης της, το παιδί της. Καθημερινά κάνει κουράγιο για να του παρέχει όσα μπορεί περισσότερα, να είναι ευτυχισμένος, να σπουδάσει, να γίνει σωστός άνθρωπος και επιτυχημένος. «Εγώ μπορούσα να στερηθώ, αλλά για κείνον, δυο δεκάρες να είχα στην άκρη, του τσι χαλάλιζα και ας είχαν άλλες ανάγκες μας προτεραιότητα» (σελ. 153). Και όταν πέρναγε ο παγωτατζής και φώναζε, για να μη ζηλέψει ο Μανώλης της που δεν είχε να του αγοράσει παγωτό, χτύπαγε με ένα ξύλο έναν ντενεκέ για να μην ακούγονται οι φωνές του. Πόση αγάπη κρύβει η καρδιά μιας μάνας για το παιδί της…



«Η γειτονιά των ονείρων» είναι ένα βιβλίο αφήγησης ζωής της Πανανής αλλά και του γιου της, του ίδιου του Μανώλη. Ο Μανώλης έχοντας ελάχιστες μνήμες από την πατρίδα που μεγάλωσε, διηγείται με πιο φωτεινά και όμορφα χρώματα τη ζωή στα σοκάκια του νησιού. Μιλάει για τις σκανταλιές και τα παιχνίδια με τους φίλους του, για τον πρώτο του έρωτα, για την πρώτη του δουλειά, για το μετέπειτα επάγγελμα ζωής που ακολούθησε. Ταυτόχρονα μας αφηγείται τον πόνο που ένιωθε παρακολουθώντας τον καθημερινό μόχθο της μάνας του, το λόγο που τη φωνάζει «φεγγαρένια μου», τα δύσκολα χρόνια της κατοχής, και την υποχρέωση που ένιωσε να επισκεφθεί τα πατρώα εδάφη της μάνας του για να εκπληρώσει την επιθυμία της.



Το ταξίδι αυτό της επιστροφής και το ευτυχές γεγονός ενός γάμου θα διανθιστούν με αποκαλύψεις που θα αλλάξουν ανεπιστρεπτί τη ζωή των δύο ηρώων. Στην εξιστόρηση των γεγονότων παρεμβάλλονται οι ιστορίες ζωής του Νικόλα, του Μουσταφά και του Ενβέρ Καναράκη. Μέσα από τα λόγια τους μαθαίνουμε τον πόνο, τον ξεριζωμό, τα δεινά, και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας, οι Τούρκοι που συνυπήρχαν αρμονικά με του Έλληνες αλλά και οι Μουσουλμάνοι της Κρήτης αντίστοιχα, μετά την καταστροφή της Σμύρνης και την ανταλλαγή των πληθυσμών. Η πιο συγκλονιστική όμως μαρτυρία είναι του Σελίμ Σελίμογλου, του Τούρκου ιδιοκτήτη του πατρικού του Μανώλη στο Ρεϊζντερέ, αποκαλύπτοντας πόσο πολύ μπορεί ο άνθρωπος να ξεπεράσει τα όρια του και τις αξίες του για να επιβιώσει.



Η κα Σαμαϊλίδου με την μεστή, γλαφυρή και εξαιρετική γραφή της, με μάγεψε και κατάφερε να με μεταφέρει σε εκείνες τις εποχές και να μοιραστώ μαζί με τους χαρακτήρες της τα έθιμα του γάμου στο Ρεϊζντερέ, την αξία του τραγουδιού στο γλέντι της χαράς και στις δύσκολες ώρες του θανάτου και του ξεριζωμού. Ένιωσα τον πόνο και τον σπαραγμό τους καθώς έφευγαν από τις πατρίδες που αγάπησαν ζηλεύοντας  τους νεκρούς που γεννήθηκαν και πέθαναν στον τόπο τους (σελ. 278). Συγκλονίστηκα από τη βαθιά πίστη στο Θεό και την Παναγία, ρισκάροντας τη ζωή τους για να προστατέψουν την εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας. Συγκινήθηκα όταν παραχωρήθηκε ένα ολόκληρο δωμάτιο για να τοποθετηθεί η εικόνα της, και παρά τις στερήσεις τους και την ανέχεια τους το καντηλάκι της δεν έσβησε ποτέ (σελ. 114). Οι αναμνήσεις του Μανώλη με παρέσυραν μαζί τους σε μονοπάτια παιδικής ανεμελιάς, ερωτικής απογοήτευσης, της εκπλήρωσης του απόλυτου έρωτα, της βαθιάς αγάπης για τη μάνα και της τήρησης ενός όρκου με όποιο κόστος. Και το καταστάλαγμα της ζωής της Πανανής τόσο αισιόδοξο και τόσο ουσιαστικό!


ΚΡΗΤΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου