10 Φεβρουαρίου 2016

Κριτική του βιβλίου "Το δωμάτιο" Έμα Ντόναχιου, εκδόσεις Ψυχογιός

"Το δωμάτιο" είναι αναμφισβήτητα ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα με αμέτρητες ψυχολογικές, κοινωνικές, πολιτισμικές εκφάνσεις. Για κάθε γονιό είναι μια δυνατή γροθιά στο στομάχι, ένα ηχηρό χαστούκι στο δυτικό τρόπο ανατροφής των παιδιών μας, ένας ασύλληπτης ομορφιάς πίνακας που απεικονίζει με χρώματα φωτεινά την απύθμενη αγάπη της μάνας. Η ιστορία που περιγράφεται φέρει μέσα της αλήθειες από πραγματικά περιστατικά ψυχολογικής και σωματικής κακοποίησης και φυλάκισης γυναικών, που έχουν δει το φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια. Η ειδοποιός διαφορά όμως αυτού του βιβλίου είναι  ότι αφηγητής είναι ο πεντάχρονος Τζακ : μέσα από τα δικά του μάτια και τη δική του ψυχή γνωρίζουμε τις λεπτομέρειες αυτής της ανείπωτης φρίκης που συντελείται για επτά ολόκληρα χρόνια σε ένα δωμάτιο 12 τετραγωνικών μέτρων. 

ΚΛΙΚ για να διαβάσετε την υπόθεση

Ο Τζακ ξεκινάει την αφήγηση της καθημερινότητάς του την ημέρα που γίνεται πέντε χρονών. Γεννήθηκε και ζει μέσα σε ένα δωμάτιο με έναν φεγγίτη και μια πόρτα που μόνο ο ΣαταΝικ μπορεί να ανοίξει πατώντας κάποια κουμπιά. Η Μα είναι η μαμά και ο ΣαταΝικ ο άντρας που τους φέρνει ένα κυριακάτικο δώρο, και κάθε φορά που έρχεται, εκείνος πρέπει να κλειστεί στην ντουλάπα και ν ' αποκοιμηθεί ακούγοντας τα κρακ κρακ που κάνει το κρεβάτι της μαμάς. Κάθε αντικείμενο μέσα σ' αυτό τον περιορισμένο χώρο έχει ένα όνομα καθώς για τον μικρό αποτελούν τους μοναδικούς του φίλους. Όσο δύσκολες κι αν φαντάζουν οι συνθήκες της ζωής του, ο Τζακ είναι ένα εξαιρετικά χαρούμενο και ευτυχισμένο παιδί : ζει με τη μητέρα του και απολαμβάνει κατ' αποκλειστικότητα την αγάπη της και τη φροντίδα της, την έχει κοντά του κάθε στιγμή, και έχουν διαμορφώσει ένα υπέροχο καθημερινό πρόγραμμα που περιλαμβάνει διάβασμα, μουσική, χορό και σωματική άσκηση. Η παρακολούθηση κάποιων αγαπημένων του τηλεοπτικών προγραμμάτων γίνεται με σύνεση και μέτρο (!) γιατί η μαμά του δεν θέλει το μυαλό του να "διαλυθεί". Συζητούν συνεχώς, διαβάζουν  ξανά και ξανά τα πέντε παιδικά βιβλία που διαθέτουν, δημιουργούν ποιηματάκια και κάνουν διαγωνισμούς τραγουδιού. Η τραγική ιστορία που κρύβεται σ' αυτό το δωμάτιο ξεδιπλώνεται σιγά σιγά καθώς η Μα αρχίζει ν' αποκαλύπτει στον γιο της κομμάτια του παρελθόντος της, για να τον πείσει να ρισκάρουν και να δραπετεύσουν από αυτή τη φυλακή. Μόνο που για τον Τζακ το δωμάτιο είναι ο τέλειος μικρόκοσμός του. Δεν έχει γνωρίσει το "έξω" και δεν του λείπει κάτι για να το αναζητήσει, σε αντίθεση με τη μητέρα του που έχει φτάσει στα όριά των αντοχών της. Και όταν ο "φοβαίος" (ΦΟΒισμένος γεννΑΙΟς) Τζακ ανοίγει την πόρτα της λύτρωσης, η ελευθερία που τους τυλίγει μοιάζει ευχάριστη αλλά και δύσκολη να την διαχειριστούν και παλεύουν για να πατήσουν γερά τα πόδια τους στη γη και να ξαναβρούν τις ισορροπίες τους. 

Η συγγραφέας έχει αποτυπώσει μεσω της παιδικής αφέλειας και αθωότητας αλήθειες που σοκάρουν, πληγώνουν, συγκινούν, προβληματίζουν. Η κατ' εξακολούθηση σωματική και ψυχολογική κακοποίηση αυτής της γυναίκας, η οποία ζει φυλακισμένη για 7 χρόνια σε ένα δωμάτιο, προκαλεί ανατριχίλα σε κάθε άνθρωπο, και μόνο να υποκλιθείς στο μεγαλείο της ψυχής της μπορείς, ανακαλύπτοντας τον υπέροχο τρόπο που ανατρέφει το παιδί της. Έχει καταφέρει να μετατρέψει την κόλαση στον απόλυτο παράδεισο, το δικό της γολγοθά σ' ένα χαρούμενο λούνα παρκ για τον μικρό Τζακ. Το "εγώ" της θάφτηκε την ημέρα που κράτησε το παιδί της ζωντανό στα χέρια της, και ο μικρόκοσμός της έγινε αυτό το μικρό ανθρωπάκι. Είναι ασύλληπτο το πώς κατορθώνει να τηρεί με ευλάβεια τους κανόνες της, να μην τον αφήνει ν' αναλώνει το χρόνο του στην τηλεόραση παρακινώντας τον να διαβάσουν, να τραγουδήσουν, να δημιουργήσουν, να καλλιεργήσουν τη φαντασία τους. Ο Τζακ ζει μέσα στο κουκούλι της απόλυτης ευτυχίας : ότι χρειάζεται είναι εκεί. Ασφάλεια, αγάπη, στοργή, ενδιαφέρον, ώρες παιχνιδιού και ξεγνοιασιάς. Όποια στιγμή θέλει μπορεί ακόμα να απολαμβάνει το θηλασμό. Δεν υπάρχει το "εγώ" και "εσύ", υπάρχει μόνο το "εμείς". Η Μα και ο Τζακ είναι ένα. 

Από τη στιγμή όμως που αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για την έξοδό τους στον κόσμο, το γυαλί αυτής της εκπληκτικής ζωής αρχίζει να ραγίζει. Κάθε πληροφορία για το παρελθόν έρχεται να διαλύσει τη μαγεία της καθημερινότητάς του μικρού και να τον φέρει αντιμέτωπο με τη σκληρή πραγματικότητα που βιώνει χρόνια ολόκληρα η αγαπημένη του μαμά. Καλείται εκείνος για πρώτη φορά να υπερασπιστεί την αγάπη τους, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος δεν καταλαβαίνει το λόγο της δυστυχίας της. Έχουν ο ένας τον άλλον, γιατί χρειάζεται να δουν αυτό το "έξω"; Δυσκολεύεται να συνειδητοποιήσει ότι τα περισσότερα από όσα δείχνει η τηλεόραση είναι ένας πραγματικός κόσμος, υπαρκτός. Ο απογαλακτισμός έρχεται και εκείνος δεν είναι ακόμα έτοιμος να τον αποδεχτεί.
 
Η επαφή τους με τον έξω κόσμο θα φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή και των δύο, αλλά ο αναγνώστης μαθαίνει τις εξελίξεις μόνο μέσα από τα μάτια του μικρού Τζακ. Πράγματα απλά, φυσιολογικά για τον καθένα μας, φαντάζουν ανυπέρβλητα και περίεργα για το μικρό αγόρι που δεν χρειάστηκε ποτέ να φορέσει παπούτσια και δεν έμαθε να ανεβοκατεβαίνει σκάλες. Και ενώ νιώθεις να σε πλημμυρίζει χαρά και ευτυχία που επιτέλους αυτή η γυναίκα θα ζήσει ελεύθερη, συνειδητοποιείς πόσο δύσβατο και κακοτράχαλο θα είναι το μονοπάτι αυτό. Είναι εξίσου συγκλονιστικές οι αντιδράσεις και σκέψεις του μικρού για το σύγχρονο τρόπο ζωής. Το πώς πετάμε το φαγητό που δεν τρώμε, τα αμέτρητα παιχνίδια, οι ανέσεις που εμείς δεν αντιλαμβανόμαστε και για εκείνον μοιάζουν τελείως περιττές. Είναι σουρεαλιστικό το γεγονός ότι ενώ γίνεται αποδέκτης αμέτρητων παιχνιδιών, ως ένδειξης συμπαράστασης του κόσμου, η μητέρα του τού λέει να κρατήσουν μόνο πέντε και τα υπόλοιπα να τα δώσουν σε παιδιά που τα χρειάζονται! Και εκείνος κρατάει έξι, κρύβοντάς το από τη μητέρα του, αλλά οι ενοχές του δεν τον αφήνουν να ησυχάσει και της το εξομολογείται σαν να έχει διαπράξει το μεγαλύτερο λάθος!

Η συγγραφέας αποδεικνύει τη συγγραφική της μαεστρία καθώς καταφέρνει να διατηρήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη σε όλο το πρώτο μέρος παρα το γεγονός ότι λαμβάνει χώρα σε ένα μικρό, ασφυκτικό δωμάτιο με δύο χαρακτήρες, και ταυτόχρονα να δώσει μια εντελώς νέα διάσταση στο κείμενό της στο δεύτερο και εξίσου συγκλονιστικό μέρος της πλοκής. Ο χαρακτήρας του Τζακ είναι αξιαγάπητος και θέλεις απλά να του δώσεις μια μεγάλη αγκαλιά. Είναι ένα αγόρι πιο ώριμο και πιο δυνατό από χιλιάδες ενήλικες, και κατορθώνει με την ευφυία του να χαλιναγωγήσει τους φόβους του και να βρει τον τρόπο να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες. Η μητέρα είναι η αθόρυβη δύναμη του βιβλίου, που διδάσκει, συγκινεί, νουθετεί, και προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στο μυαλό και την καρδιά μας. Και το φινάλε καθηλώνει....

Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα, που μιλάει τη γλώσσα της αγάπης, σκέφτεται με το μυαλό ενός πεντάχρονου αγοριού, βλέπει με τα μάτια μιας αθώας και άδολης ψυχής, και καταφέρνει να ταρακουνήσει συθέμελα τον αναγνώστη....

ΚΡΗΤΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου