17 Μαΐου 2016

Κριτική του βιβλίου "Η υπέροχη φίλη μου" Έλενα Φερράντε, εκδόσεις Πατάκη

Λέξεις που έχουν δύναμη και ένταση. Λέξεις που διεισδύουν στην καρδιά και το μυαλό με την απλότητά και τη συμβατική δομή τους. Προτάσεις καθημερινές, οι οποίες κρύβουν μέσα τους μυριάδες συναισθήματα και βαθιά νοήματα. Μια νηφάλια εξιστόρηση γεγονότων γεμάτη θράσος, σκληρότητα και καθαρότητα που σοκάρουν, αλλα ταυτόχρονα αγγίζουν την ψυχή. Ένα σύγχρονο λογοτεχνικό έργο που περιγράφει με ζοφερά χρώματα την βαθιά αγάπη και φιλία δύο γυναικών στο πέρασμα των χρόνων. Η συγγραφέας Έλενα Φερράντε, η οποία δεν έχει αποκαλύψει μέχρι σήμερα την πραγματική της ταυτότητα, λέει χαρακτηριστικά "Πιστεύω ότι τα βιβλία, από τη στιγμή που ολοκληρώνονται, δεν έχουν ανάγκη τους συγγραφείς τους. Αν έχουν κάτι να πουν τα ίδια, τότε αργά ή γρήγορα θα βρουν αναγνώστες. Αν όχι, απλά δεν θα βρουν".  Και αυτή η διαύγεια των λόγων της, ξεχειλίζει από το κείμενό της, καθώς καταφέρνει να δομήσει αργά και μεθοδικά το χτίσιμο μιας μοναδικής φιλικής σχέσης, που αναμορφώνεται συνεχώς, καταγράφοντας παράλληλα την ιστορία ενός ολόκληρου λαού. 



Η ιστορία διαδραματίζεται τη δεκαετία του '50 σε μια φτωχική γειτονιά στη Νάπολη με αφηγήτρια την Έλενα Γκρέκο. Με αφορμή μια εξαφάνιση, η Λενού - όπως είναι το χαιδευτικό της- ανασύρει θύμησες από την παιδική της ηλικία με απίστευτη λεπτομέρεια και πάθος. Η αγαπημένη της φίλη Λίλα και η παράλληλη πορεία τους στα σοκάκια της μικροκοινωνίας που ζουν και μεγαλώνουν, αποτελούν τον πυρήνα όλων των γεγονότων που ταλανίζουν την καθημερινότητα τους. Οι δύο τους είναι δύο άκρα αντίθετα, μα συνάμα και συμπληρώνει απόλυτα η μία την άλλη, σε μια σχέση πολύπλοκη και πολυπρισματική, που ξεπερνά τα όρια της λογικής. Η πορεία τους στη εφηβεία ακολουθεί διαφορετικά μονοπάτια, μα η φιλία τους παραμένει αλώβητη και μια πηγή ενέργειας και έμπνευσης. Οι σχέσεις τους με τους φίλους τους, οι έρωτες τους, οι βαθύτατοι προβληματισμοί τους για το μέλλον τους, μα και οι καταστάσεις που λαμβάνουν χώρο ανάμεσα στους γείτονές τους, συνθέτουν το πορτρέτο μιας ολόκληρης εποχής στη Νάπολη.


Η γραφή της συγγραφέως σε μαγνητίζει από την πρώτη στιγμή και δεν σ' αφήνει να πάρεις ανάσα. Βυθίζεσαι στην ευθύτητα των λόγων της, στην ωμή μεταφορά των καταστάσεων που βίωναν τα παιδιά της ανέχειας στα στενά των φτωχογειτονιών. Ένας ύμνος στη γυναικεία φιλία. Μια ελεγεία στο απύθμενο πάθος για ζωή και μάθηση, που γεννιέται στις καρδιές δυο παιδιών που ζουν σε συνθήκες βίαιες, σε συνθήκες που σκοτώνουν τα όνειρα και οδηγούν στην παραίτηση. Είναι συναρπαστική η σχέση ζωής που ενώνει αυτές τις δύο κοπέλες. Μια διαρκής μάχη με τις σκέψεις τους, με τις επιθυμίες τους, με τα θέλω τους. Μια ουσιαστική φιλία που τις γεμίζει άλλοτε ευφορία και ενθουσιασμό, και άλλοτε τις βυθίζει στα απύθμενα νερά της απελπισίας. Συζητήσεις που γεννούν ιδέες μα και διαπληκτισμοί που φέρνουν τη σύγκρουση. Η προσωπική τους ανέλιξη και πορεία βασίζεται ολοκληρωτικά σ ' αυτή την αγάπη. Όσο μακριά κι αν βρίσκονται, καταφέρνουν η μία να πάρει ζωή από τα γραφόμενα της άλλης, ή ακόμα και από τις σιωπές τους. Μια μαγική επαφή που ξεπερνά τα καθιερωμένα μα ταυτόχρονα δεν κρύβει μέσα της καμία χυδαιότητα. Με άγγιξε βαθιά το γεγονός ότι ενώ η χαρισματική Λίλα δεν συνέχισε τις σπουδές της, στάθηκε στο πλευρό της Έλενας λειτουργώντας ως παιδαγωγός της και ως κινητήριος δύναμη για ν' αναπτύξει τα ταλέντα και τις δυνατότητές της, χωρίς ζήλια, φθόνο και κάθε ίχνος μικρότητας.

Είναι άκρως σαγηνευτικό ότι η πλοκή της ιστορίας δεν ακολουθεί την πεπατημένη. Ανασαίνει την αβεβαιότητα της δεκαετίας του 50. Αποτυπώνει την άθλια οικονομική κατάσταση των ανθρώπων, τον αγώνα τους για επιβίωση με αξιοπρέπεια, τη δυσκολία των χαρισματικών παιδιών να βρουν το δρόμο τους στην εκπαίδευση σε μια κοινωνία που η μάθηση δεν πρόσφερε φαγητό. Αναδεικνύει παράλληλα τη σπουδαιότητα του ρόλου των δασκάλων και το σεβασμό των λόγων τους, όπου κανείς δεν είχε το θάρρος να φέρει αντίρρηση στα λεγόμενά τους. Καυτηριάζει τη δύναμη του χρήματος ... μια δύναμη πρωτόγνωρη που ξεπερνά συναισθήματα και λογική και μπορεί να χαλιναγωγήσει μια ολόκληρη κοινωνία. Και δεν φοβάται να περιγράψει την ωμή βία που σκέπαζε σαν πέπλο τη ζωή τους, και δεν άφηνε περιθώρια στα όνειρα ν' ανθίσουν!

Δεν υπάρχουν συναισθηματικές εξάρσεις στην ανάπτυξη της πλοκής, μα η συγγραφέας αποδεικνύει περίτρανα το συγγραφικό της ταλέντο καθώς καταφέρνει με την απλή και καυστική αφήγησή της να αποδώσει τον ψυχικό κόσμο και την ιδιοσυγκρασία των πρωταγωνιστών με απαράμιλλη εμβάθυνση.  Η Λίλα, είναι ένας χαρακτήρας απρόβλεπτος, με ένα σκληρό και αποφασιστικό προσωπείο, που μόνο η Λενού καταφέρνει να κατανοήσει σε βάθος. Και η Λενού, μια ευφυής έφηβη που παλεύει για τις επιθυμίες της, αγωνιά ν' αγαπηθεί και ψάχνει τρόπο να βρει τις ισορροπίες της. Οι άνθρωποι που τις περιστοιχίζουν, διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη της ζωής τους .. και διαμορφώνουν τις προσωπικότητες τους.

Ένας εξαίσιος ύμνος στη γυναικεία φιλία... η αρχή μιας τετραλογίας που καθηλώνει και ανυπομονείς για τη συνέχεια...

ΚΡΗΤΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου