25 Μαΐου 2019

"Άκου την αλλιώς": "Μπροστά στα μάτια τους" Cara Hunter (εκδ. Διόπτρα)

"Άκου την αλλιώς" την άποψή μου για το πρώτο βιβλίο της Cara Hunter που σίγουρα θα σε συνεπάρει:








Αν όμως δεν είσαι ακουστικός τύπος, απλά διάβασέ την:

Το «Μπροστά στα μάτια τους» είναι ένα πυρετικό καθαρόαιμο αστυνομικό μυθιστόρημα που προκαλεί εμμονή από την πρώτη σελίδα. Γρήγορο, δυνατό, ανατρεπτικό, πολυδιάστατο, police procedural και με αποχρώσεις ψυχολογικού θρίλερ, το συγγραφικό ντεμπούτο της Cara Hunter σε βάζει στο παιχνίδι από την πρώτη στιγμή. Η οκτάχρονη Ντέιζι Μέισον εξαφανίζεται από το καλοκαιρινό πάρτι που έχουν οργανώσει οι γονείς της, χωρίς να δει κανείς το παραμικρό. Χωρίς περιστροφές, ο επιθεωρητής Άνταμ Φόλεϊ που αναλαμβάνει την υπόθεση δηλώνει πως «Σε μια τέτοια περίπτωση –περίπτωση παιδιού- εννιά στις δέκα φορές ευθύνεται κάποιος γνωστός της οικογένειας. Ένας συγγενής, ένας φίλος, ένας γείτονας, κάποιος από την κοινότητα. Μην το ξεχνάτε αυτό. Όσο απελπισμένοι κι αν δείχνουν, όσο απίθανο κι αν φαίνεται, ξέρουν ποιος το έκανε. Ίσως όχι συνειδητά, και ίσως όχι από την αρχή. Αλλά ξέρουν. Ξέρουν». Έχει δίκιο και σε αυτήν την περίπτωση; Όλα δείχνουν πως ναι, καθώς η μητέρα της μικρής τον υποδέχεται στο σπίτι απαιτώντας να βγάλουν οι αστυνομικοί τα παπούτσια τους για να μην λερώσουν τα χαλιά! Μάλλον όχι τυπική συμπεριφορά μιας μαμάς που αγωνιά για τη ζωή του παιδιού της. Πατέρας και γιος συμπληρώνουν τη διαταραγμένη εικόνα με τις σιωπές και την αλλοπρόσαλλη στάση τους.

Μήπως όμως οι κανόνες υπάρχουν πάντα για να σπάνε, και αυτή η μυστηριώδης εξαφάνιση είναι η αρχή; Μια ανελέητη μάχη με τον χρόνο ξεκινά και όλοι ανοίγουν τα χαρτιά τους στο τραπέζι των ερευνών για να βρεθεί το κορίτσι… πριν να είναι πολύ αργά. Μόνο που κάποιοι παίκτες μπλοφάρουν και κρύβουν με δεξιοτεχνία τους άσους στο μανίκι τους οδηγώντας τις αρχές σε λανθασμένα συμπεράσματα. Όλα είναι ρευστά και η ζωή της Ντέιζι βρίσκεται σε κίνδυνο. Ποιος πραγματικά νοιάζεται γι αυτό;

Η ανάπτυξη των κεφαλαίων ακολουθεί τη δομή ενός κινηματογραφικού σεναρίου. Ο φακός αλλάζει εστίαση ανάλογα με τη ροή των γεγονότων, χωρίς προειδοποίηση. Κάθε καρέ κρύβει μικρές λεπτομέρειες που οδηγούν τις εξελίξεις σε άλλα μονοπάτια. Οι ύποπτοι πολλοί, οι καταθέσεις αντικρουόμενες, οι ασάφειες ατελείωτες, οι ενδείξεις ποικίλες και αντιφατικές. Οι σκελετοί που μένουν κλειδωμένοι στην ντουλάπα ασφυκτιούν και σπάνε τη σιωπή τους ενεργοποιώντας μια νέα συστάδα αποκαλύψεων που απειλεί να διαλύσει τα πάντα. Τα κομμάτια του παζλ δεν φαίνεται να ταιριάζουν, σε όποια θέση και αν τα τοποθετήσεις, και αυτό που προβάλλει σαν την τελική εκδοχή στο μυαλό σου… απέχει από την πραγματικότητα. Απέχει τρομακτικά πολύ.

Η αφήγηση αλλάζει πρόσωπο διαρκώς και δένει αριστοτεχνικά με τον ρυθμό και το ύφος της πλοκής: πρώτο πρόσωπο για τον επιθεωρητή Φόλεϊ και τρίτο πρόσωπο για όλους τους άλλους εμπλεκόμενους. Αυτή η επιλογή πραγματικά ανεβάζει την αδρεναλίνη στα ύψη γιατί επιτυγχάνει να συνδυάσει τις συναισθηματικές διακυμάνσεις του πρωταγωνιστή καθώς παλεύει με τους προσωπικούς του δαίμονες, και από την άλλη πλευρά με την αποστασιοποίηση από τους υπόπτους και όσα καταθέτουν, ώστε να μπορέσεις να ανακαλύψεις το στοιχείο εκείνο που δεν ταιριάζει στην εικόνα. Κάθε κεφάλαιο τελειώνει με ένα ερωτηματικό ή με κάποια αποκάλυψη, και δεν σου επιτρέπει να σταματήσεις να διαβάζεις. Άλλο ένα κεφάλαιο λες και ξέρεις ότι ψεύδεσαι. Συνεχίζεις να διαβάζεις και να ψεύδεσαι και δεν μπορείς να ξεκολλήσεις τα μάτια σου από τις σελίδες του.

Μεγάλο ατού αποτελεί και η ενσωμάτωση στην ιστορία tweets –αποδεικνύοντας τη μεγάλη επιρροή που έχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην αστραπιαία μετάδοση λανθασμένων πληροφοριών, στη διαμόρφωση αρνητικής άποψης και στη χειραγώγηση του κοινού-, όπως και αποσπασμάτων από τις ανακρίσεις, ανακοινώσεων των τηλεοπτικών δικτύων, e-mails. Η πολυμορφία αυτή του κειμένου κατορθώνει να σε βάλει στο κλίμα και να ταυτιστείς απόλυτα.

Ο επιθεωρητής Φόλεϊ μπαίνει στην αρένα αυτής της περίεργης εξαφάνισης κουβαλώντας τα δικά του βαρίδια από το παρελθόν. Προσπαθεί να μείνει ανεπηρέαστος από την οδυνηρή απώλεια που τον έχει στιγματίσει, αλλά η υπόθεση της μικρής Ντέιζι τον διαλύει κάθε στιγμή που περνάει και εκείνη παραμένει άφαντη. Δεν μονοπωλεί το ενδιαφέρον. Αποτελεί απλά έναν σημαντικό κρίκο σε μια αλυσίδα αστυνομικών που ο καθένας έχει τον ρόλο του, προσφέρει με τη δουλειά του και εναρμονίζεται με το σύνολο. Ο Μπάρι, η Σάρον και ο Λίο κρύβουν τα δικά τους μυστικά, όπως και ο κοινωνικός τους περίγυρος, αποπροσανατολίζοντας τις έρευνες ασταμάτητα. Υπήρχαν σαφέστατα περιθώρια για να εντρυφήσει η συγγραφέας περισσότερο στις ανισόρροπες προσωπικότητες των υπόπτων και κυρίως του άμεσου οικογενειακού κύκλου, όμως τα θέματα που προβάλλουν μέσα από τις εξελίξεις σε αποζημιώνουν: χάσμα γενεών, πόσο πραγματικά γνωρίζουμε τους ανθρώπους που αγαπάμε και βρίσκονται δίπλα μας, τι σημαίνει τελικά να είσαι καλός γονιός.

Ζωντανοί διάλογοι, καλοδουλεμένη πλοκή, αληθοφανείς ανατροπές, πειστικές παραπλανήσεις, ρεαλιστικές ανακαλύψεις στοιχείων, λιτή γραφή και ένα απρόβλεπτο φινάλε αποτελούν τα ατού αυτού του μυθιστορήματος που ανοίγουν τον δρόμο ώστε η Hunter να βρει σταθερά τη θέση της στις προτιμήσεις σου.

Κέλλη Κρητικού

13 Μαΐου 2019

Γιατί να το διαβάσεις: «Φόνος στην άμαξα» Fergus Hume (εκδ. Gutenberg)


Υπόθεση: Μελβούρνη, 27 Ιουλίου 18... Ένας άγνωστος βρίσκεται δολοφονημένος σε μια άμαξα. Τα στοιχεία που υπάρχουν είναι μηδαμινά, αλλά ο Σάμιουελ Γκόρμπι δεν απογοητεύεται. Με μεθοδικότητα και με συμμάχους του το χαμόγελο και την έμφυτη ευγένειά του, κατορθώνει να βρει την άκρη του νήματος και να αποκρυπτογραφήσει τη σχέση του θύματος με την υψηλή κοινωνία και ιδιαίτερα με την οικογένεια του Μαρκ Φρέτλμπι. Η σύλληψη του δολοφόνου είναι πια γεγονός και ο Γκόρμπι είναι περήφανος για την επιτυχία του. Μόνο που δεν έχει υπολογίσει την ασύνορη αγάπη μιας κοπέλας για τον ένοχο αγαπημένο της, ούτε και τα παιχνίδια της μοίρας που δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Κάθε νέο στοιχείο αλλάζει την πορεία των ερευνών και κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για την ταυτότητα του δράστη. Ακόμα κι εκείνοι που νομίζουν πως γνωρίζουν την αλήθεια...



Συγγραφέας: Ο Χιουμ γεννήθηκε στην Αγγλία το 1859 αλλά, όταν ήταν τριών ετών, η οικογένειά του μετανάστευσε στη Νέα Ζηλανδία και αυτή αναγνωρίζει ο ίδιος ως τόπο καταγωγής του. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο του Οτάγκο. Μετά την αποφοίτησή του εγκαταστάθηκε στη Μελβούρνη, όπου εργάστηκε σε δικηγορικό γραφείο. Στην Αγγλία επέστρεψε το 1888, μετά την έκδοση του πρώτου του βιβλίου, δηλαδή του «Φόνου στην άμαξα» όπου η εκδοτική του επιτυχία, παρόλο που ο συγγραφέας είχε πουλήσει τα δικαιώματα μόνο για 50 λίρες, του έδωσε το θάρρος να συνεχίσει τη συγγραφή και να γράψει περισσότερα από 100 έργα. [Από το εκδοτικό σημείωμα του βιβλίου]

Σε ποιους απευθύνεται: «Ο Φόνος στην άμαξα» δεν είναι απλώς ένα δυνατό αστυνομικό μυθιστόρημα. Είναι ένα εξαιρετικό δείγμα αστυνομικής λογοτεχνίας που θα σε αιφνιδιάσει με την πολυπλοκότητα της πλοκής του και τις πρωτοποριακές μεθόδους που εφάρμοσε ο Χιουμ κατά τη συγγραφή του. Δεν ήταν τυχαία δημοφιλέστερο στην εποχή του ακόμα κι από τις ιστορίες του Σέρλοκ Χολμς!

Θα σε συνεπάρουν:

1. Οι εναλλαγές εικόνων και χαρακτήρων

Ο «Φόνος στην άμαξα» είναι ένα βιβλίο που οφείλει να διαβαστεί από κάθε συγγραφέα, γιατί πραγματικά ο Χιουμ παραδίδει μαθήματα συγγραφής. Η υπόθεσή του απλώνεται σε πολλά και διαφορετικά μέρη αποτυπώνοντας με τον τρόπο αυτό την πραγματική εικόνα της Μελβούρνης τον 19ο αιώνα. Από μέγαρα σε καπηλειά, από βίλες στη φυλακή, από λέσχες και θέατρα σε άθλια παραπήγματα, από την πόλη στην εξοχή, γνωρίζεις μέσα από τις περιπλανήσεις και τις έρευνες των πρωταγωνιστών κάθε σημείο της πόλης και διαπιστώνεις τις αντιθέσεις, τις κοινωνικές διακρίσεις και τα στερεότυπα που διαπότιζαν την κοινωνία. Την ίδια στιγμή, είναι απαράμιλλη η σκιαγράφηση των χαρακτήρων του και καταφέρνει να αποδώσει εξαιρετικά την ψυχοσύνθεση αντρών αλλά και γυναικών. Θα λατρέψεις τα αστεία ονόματα που πλάθει ο συγγραφέας για να αποδώσει τα κύρια χαρακτηριστικά των ηρώων του, ενώ είναι επίσης εντυπωσιακό ότι ελίσσει τη γραφή του με πειστικότητα και δεξιοτεχνία υιοθετώντας ανάλογα με τον εκάστοτε χαρακτήρα και διαφορετικό ύφος, τόνο και ένταση ομιλίας.

2. Η αληθοφανής πλοκή

Από την πρώτη σελίδα διαισθάνεσαι πως αυτή η ιστορία θα σε συναρπάσει. Ο τρόπος και ο τόπος που λαμβάνει χώρα το έγκλημα, η γρήγορη διαλεύκανσή του αλλά και οι αποδείξεις που δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης, σε αιφνιδιάζουν και δεν μπορείς να καταλάβεις πώς μπορεί να ανατραπούν όλα. Κι όμως. Η υπόθεση παίρνει ξαφνικά εντελώς διαφορετική τροπή και η εμμονή του κρατούμενου να κρατήσει όσα γνωρίζει για τον εαυτό του, επιτείνει το μυστήριο και ανεβάζει την αδρεναλίνη σου στα ύψη. Τα κομμάτια του παζλ συγκεντρώνονται με βάση τις πληροφορίες που έρχονται στο φως καθώς οι έρευνες εντείνονται. Όλα έχουν μια εξήγηση και το φινάλε σε ικανοποιεί απόλυτα.

3. Οι πολύπλευρες γνώσεις του συγγραφέα που αποτυπώνονται σε κάθε σελίδα

Αναφορές στην ελληνική μυθολογία, αποφθέγματα προσωπικοτήτων όπως ο Τζορτζ Έλιοτ, ο Οβίδιος ή ο Λίτον, ιρλανδέζικα λαϊκά τραγούδια, φράσεις στα λατινικά, γνωμικά, ποιήματα, αποσπάσματα από θεατρικά έργα, σκοτσέζικες μπαλάντες,  παροιμίες, ξεπηδούν αβίαστα μέσα από την αφήγηση και τους ζωντανούς διαλόγους αναδεικνύοντας τη συγγραφική μαεστρία του Χιούμ. Γιατί ο συγγραφέας δεν χρησιμοποιεί άσκοπα τον πλούτο των γνώσεών του προς επίδειξη. Αντιθέτως, τον αφήνει να διαρρεύσει με σύνεση μέσα από τις καταστάσεις που προκαλούνται από τις αναπάντεχες αποκαλύψεις δημιουργώντας ένα αρμονικό αποτέλεσμα. Δημιουργώντας ένα μυθιστόρημα αστυνομικής λογοτεχνίας που απολαμβάνεις να διαβάζεις.

4. Το ανταγωνιστικό δίδυμο των Γκόρμπι και Κίλσιπ

«Το νερό με τη φωτιά φίλοι δεν γίνονται» αναφέρει ο Χιούμ και πρωτοπορεί δημιουργώντας ένα δίδυμο ανταγωνιστών που βάζει φωτιά στην εξέλιξη της υπόθεσης και δεν αφήνει την πλοκή να λιμνάσει. Δύο αντιφατικοί χαρακτήρες που είναι εξίσου ικανοί στον τομέα των ερευνών αλλά εχθρεύονται ο ένας τον άλλον και αυτή η αντιζηλία καταφέρνει να ανατρέψει τα δεδομένα και να σε ξαφνιάσει. Σαν να δίνει ο ένας τον άλλον τη σκυτάλη αυτής της παράξενης ιστορίας για να σου φανερώσει και τις δύο πλευρές του νομίσματος και να σε οδηγήσει στην αλήθεια.

Κορυφαία στιγμή: Οι αποκαλύψεις της Μάνας Κίσσας και οι συνταρακτικές εξελίξεις που πυροδοτούν.

Δυνατές φράσεις: «Φαντάσματα δεν υπάρχουν, εκτός από εκείνα που δημιουργεί ο άνθρωπος. Τα φαντάσματα μιας νιότης που δεν την έζησες, τα φαντάσματα των λαθών του παρελθόντος, τα φαντάσματα εκείνων που θα μπορούσαν να είχαν γίνει, αυτά είναι τα σκιάχτρα που πρέπει να φοβάται κανείς πιο πολύ από εκείνα του νεκροταφείου».

«Η διπλωματία είναι το λάδι που ρίχνουμε στα ταραγμένα νερά της κοινωνικής, επαγγελματικής και προσωπικής ζωής˙ και αν μπορείς, με λίγο τακτ, να διαχειριστείς τους ανθρώπους, τότε έχεις πολύ καλές πιθανότητες να πας μπροστά στον κόσμο»

Ενδιαφέροντα στοιχεία: Από το έτος της πρώτης έκδοσης, το 1886, στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, και κατά τη διάρκεια της ζωής του συγγραφέα, πουλήθηκαν περισσότερα από 750.000 αντίτυπα, χαρίζοντας στο βιβλίο τον τίτλο του πιο πολυδιαβασμένου αστυνομικού μυθιστορήματος του 19ου αιώνα. [Από το εκδοτικό σημείωμα του βιβλίου]

Μετάφραση: Ανήκει στον Κωνσταντίνο Ματσούκα και είναι εξαιρετική.


Κέλλη Κρητικού

12 Μαΐου 2019

"1793, Τότε που βασίλευε η βία" Niklas Natt och Dag (εκδ. Μεταίχμιο) του Γρηγόρη Αζαριάδη


Δύο ντετέκτιβ στη Σουηδία του 1793

Ο πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας κερδίζει τις εντυπώσεις μεταφέροντας τη δράση στη Σκανδιναβία μετά τη Γαλλική Επανάσταση

To «1793» (εκδ. Μεταίχμιο, μετάφραση Γρηγόρη Κονδύλη) είναι το πρώτο μυθιστόρημα του γεννημένου το 1979 Σουηδού Niklas Natt och Dag. Κυκλοφόρησε πρόσφατα στη χώρα μας φέροντας τις περγαμηνές του Βραβείου Σουηδικής Ακαδημίας Αστυνομικής Λογοτεχνίας για το καλύτερο βιβλίο της χρονιάς (2018) στη Σουηδία. Είναι μάλιστα το πρώτο μυθιστόρημα του συγγραφέα και ήδη έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 χώρες.

Η πλοκή τοποθετείται στη Στοκχόλμη του 1793, λίγα χρόνια μετά τη Γαλλική Επανάσταση και τη λήξη του ρωσοσουηδικού πολέμου, αλλά και σχεδόν έναν χρόνο μετά τη δολοφονία του βασιλιά της Σουηδίας Γουσταύου Γ'. Η λυσσαλέα μάχη των επιγόνων του για τη διαδοχή, μέσα σε ένα κλίμα διαφθοράς και αλληλοσπαραγμού, φαίνεται να κλιμακώνεται επικίνδυνα. Η εξουσία κλείνει το μάτι σαν πολύφερνη νύφη και προτρέπει στις διάφορες φατρίες να εξαντλήσουν το βρώμικο και ανήθικο οπλοστάσιό τους για να την κατακτήσουν, με αποτέλεσμα ένα κρυφό, αλλά ανελέητο πόλεμο που παραλύει ουσιαστικά τη λειτουργία της κοινωνίας. Μέσα σ' ένα ζοφερό έως απολύτως απάνθρωπο περιβάλλον, όπου η ανθρώπινη ζωή απαξιώνεται πλήρως, η άρχουσα τάξη έχει στόχο την προώθηση των συμφερόντων της στο παιχνίδι της εξουσίας. Απολαμβάνει απροκάλυπτα τη δύναμή της, επιδίδεται σε όργια ρωμαϊκού τύπου για να ικανοποιήσει αρρωστημένα βίτσια, εξευτελίζοντας κάθε έννοια ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Οσο για τα λαϊκά στρώματα... Παλεύουν απλώς και μόνο να επιβιώσουν μέσα σε ένα ασφυκτικό δίχτυ από ανθυγιεινές συνθήκες διαβίωσης, πορνεία, κλοπές, μέχρι και αναίτιους ακρωτηριασμούς.



Η υψηλή κοινωνία

Στο πρώτο μέρος γνωρίζουμε τον Ζαν Μίκαελ Καρντέλ, μονόχειρα πρώην στρατιώτη του σουηδικού στρατού στον πόλεμο με τη Ρωσία και μέλος της Αποσπασμένης Φρουράς της πόλης. Ο Καρντέλ ανακαλύπτει ένα ακρωτηριασμένο πτώμα στην όχθη της λίμνης Φατμπούρεν. Οταν αναλαμβάνει την εξιχνίαση της υπόθεσης ο Σέσιλ Βίνγκε, ένας δικηγόρος που έχει εγκαταλείψει μια πολλά υποσχόμενη καριέρα και δουλεύει ως σύμβουλος ερευνητής στην Πολιταρχία (την αστυνομία της εποχής), θα ζητήσει τη συνεργασία του Καρντέλ.

Το κίνητρό τους είναι η απόδοση δικαιοσύνης. Ετι περαιτέρω για τον Βίνγκε είναι κι ένας απελπισμένος αγώνας ενάντια στη φυματίωση, η οποία μέρα με τη μέρα τον φέρνει όλο και πιο κοντά στον θάνατο. Η έρευνα που διεξάγει αυτό το παράξενο, αταίριαστο ζευγάρι θα τους φέρει γρήγορα αντιμέτωπους με την υψηλή κοινωνία της Στοκχόλμης, απειλώντας την με την αποκάλυψη των σκοτεινών μυστικών της.

Στο δεύτερο μέρος και στο τρίτο μέρος συναντάμε τον Κριστόφερ Μπλιξ και την Αννα Στίνα Κναπ. Ο πρώτος είναι γιος αγρότη που έχει εγκαταλείψει τα σχέδιά του να γίνει γιατρός και έχει υποκύψει στη γοητεία της «μεγάλης» και «εύκολης» ζωής της πόλης, ενώ η Κναπ στέλνεται, με βάση ψευδείς κατηγορίες, στη φυλακή και ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει είναι να δραπετεύσει. Στο τέταρτο μέρος του μυθιστορήματος, τέλος, όλες οι επιμέρους παράλληλες ιστορίες θα έρθουν με αριστοτεχνικό τρόπο - σαν μικροί παραπόταμοι - να συμβάλουν στο ρεύμα του μεγάλου ποταμού: της υπόθεσης δηλαδή για τον εντοπισμό της ταυτότητας του ακρωτηριασμένου πτώματος, την οποία επιζητούν απεγνωσμένα ο Βίνγκε κι ο Καρντέλ. Κι αυτό είναι ίσως το πιο δυνατό σημείο του «1793». Ακριβώς αυτός ο μαεστρικός τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας καταφέρνει να συνδυάσει αρμονικά όλα τα στοιχεία που έχουν προηγηθεί για να μας οδηγήσει στο γκραν φινάλε του βιβλίου.

Ιστορική έρευνα

Πριν απ' όλα πρέπει να τονίσουμε την εξαντλητική έρευνα του συγγραφέα για την ταραγμένη ιστορική περίοδο κατά την οποία εκτυλίσσεται η πλοκή του μυθιστορήματος. Από τη μια πλευρά έχουμε τις επιπτώσεις του πολέμου με τη Ρωσία για τα εδάφη της
Φινλανδίας, που ουσιαστικά δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, πλην της κλιμάκωσης της οικονομικής κρίσης και της συνακόλουθης εξαθλίωσης των κατώτερων στρωμάτων της κοινωνίας, καθώς οι κακές σοδειές οδηγούν στον λιμό. Από την άλλη, τα επακόλουθα της Γαλλικής Επανάστασης, που έχει προκαλέσει αναταράξεις ήδη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και πανικό στους κόλπους της αριστοκρατίας. Ο φόβος είναι προφανής: τα ιδεολογικά προϊόντα της επανάστασης θα φτάσουν αργά ή γρήγορα και στη δική τους αυλή.

Ο Niklas Natt och Dag έχει αφιερώσει πολύ χρόνο στην ιστορική μελέτη. Εχει κατορθώσει να αποδώσει το ιστορικό κλίμα της εποχής με τη μέγιστη δυνατή ρεαλιστικότητα. Ως αποτέλεσμα όχι μόνο σέβεται τον «ιστορικό» χαρακτήρα του πολυδιάστατου μυθιστορήματός του, αλλά παράλληλα μας δίνει εξαιρετικά πολύτιμα στοιχεία για την κοινωνική ζωή της Σουηδίας τη συγκεκριμένη εποχή. Ενδεικτικά παραδείγματα αλιεύει κανείς καθ' όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης... Η οργάνωση που είχε η αστυνομία της εποχής. Η φρουρά της πόλης στελεχωμένη από τους «Κόρβαρ» («Λουκάνικους») και η Αποσπασμένη Φρουρά με μέλη τους «Κνέντελ» («Πατατοκεφτέδες») αποτελούν τα βασικά όργανα της πολιτείας και ουσιαστικά επιβάλλουν την τάξη με βάση τον δικό τους προσωπικό κώδικα. Το κτίριο όπου στεγάζεται η Πολιταρχία, η Ιντεμπέτουσκα, αποτελεί βασίλειο της διαφθοράς και της διαπλοκής των κυβερνητικών αξιωματούχων. Μέχρι και η μεγάλη πυρκαγιά της Στοκχόλμης το 1759, η οποία ξέσπασε στο ανατολικό Σέντερμαλμ, κατέστρεψε ολοσχερώς την ιστορική εκκλησία της Μαρίας Μαγδαληνής και άφησε 2.000 άστεγους.

Ο Niklas Natt och Dag στήνει την ιστορία του πρώτου του βιβλίου «1793: Τότε που βασίλευε η βία» μέσα σ' ένα ολοσκότεινο σκηνικό, όπου κυριαρχούν η ματαίωση κάθε προσδοκίας, η εξαθλίωση, η παραίτηση και τελικά η οριστική κι αμετάκλητη διάλυση του ανθρώπινου χαρακτήρα. Κατορθώνει να συνθέσει ένα εξαιρετικό έργο, που κινείται σε πολλαπλά επίπεδα με ζηλευτή αρμονία και παράλληλα ανοίγει την πόρτα σε μια διάσταση που μέχρι τώρα εγώ προσωπικά δεν είχα διεισδύσει.

«Πολυμορφικό» νουάρ

Πολλοί λένε ότι το «1793» αποτελεί ένα ιστορικό αστυνομικό μυθιστόρημα με νουάρ ατμόσφαιρα και στοιχεία θρίλερ, ενώ την ίδια στιγμή αποτελεί μια ρεαλιστική ηθογραφία της εποχής. Αλλοι διευρύνουν ακόμη περισσότερο την οπτική τους γωνία, υποστηρίζοντας ότι είναι δείγμα του ιστορικού αστυνομικού μυθιστορήματος που τοποθετείται πλήρως σε παρελθούσα χρονική περίοδο, ενώ έχει γραφτεί σε μεταγενέστερη. Οι περισσότεροι συγκλίνουν στην άποψη ότι είναι ένα από τα ελάχιστα ιστορικά αστυνομικά στη σύγχρονη σκανδιναβική αστυνομική λογοτεχνία.

Συμφωνώντας στα προαναφερόμενα, θα ήθελα να προσθέσω την, ως συνήθως, αιρετική άποψή μου θεωρώντας το «1793» ως «πολυδιάστατο και πολυμορφικό» μυθιστόρημα, όχι μόνο επειδή λειτουργεί σε πολλά, παράλληλα επίπεδα, αλλά, ακόμη σημαντικότερο, επειδή διαθέτει πολλές πλευρές διαφορετικών ειδών μυθιστορημάτων. Είναι ιστορικό, είναι αστυνομικό, είναι ψυχολογικό, είναι θρίλερ, είναι και κοινωνικό. Είναι όλα αυτά μαζί. Μπορεί κάποιος να το κατατάξει σε μια από αυτές τις κατηγορίες; Νομίζω πως όχι. Αν πάλι θέλεις να του βάλεις σώνει και καλά μια ετικέττα, θα χρειαστείς μια λέξη που να περιέχει όλα αυτά τα επίθετα. Μια λέξη σιδηρόδρομο ... Εξ ου και ο όρος «πολυμορφικό». Σαν αυτοκίνητο που κάνει το ίδιο καλά πολλές δουλειές.

Ειδική μνεία για τη μετάφραση. Ο αποκλειστικός μεταφραστής του Arne Dahl, Γρηγόρης Κονδύλης, εδώ ξεπερνάει τον εαυτό του. Νομίζω ότι η δουλειά του συμβάλλει αποφασιστικά στην απογείωση του κειμένου. Ο Niklas Natt och Dag, που αποδέχεται ως επιρροές τους Ουμπέρτο Εκο, Κόρμακ ΜακΚάρθι, Ντέιβιντ Μίτσελ, μέχρι και τους Ρουσό και Ντε Σαντ, υπόσχεται να μας συναρπάσει λίαν προσεχώς, καθώς  το «1793» αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας, το οποίο ακολουθούν τα «1794» και «1795», που θα καλύψουν όλη τη χρονική περίοδο του μεσοδιαστήματος χωρίς βασιλεία στη Σουηδία.


Γρηγόρης Αζαριάδης
Αναδημοσίευση από το "Βιβλιοδρόμιο" της εφημερίδας "Τα Νέα"

Γιατί να το διαβάσεις: "Οι δίδυμες του πάγου" S. K. Tremayne, εκδ. Πατάκης

Υπόθεση: Η Σάρα και ο Άνγκους Μούρκροφτ βιώνουν τον χειρότερο εφιάλτη κάθε γονιού: χάνουν με τραγικό τρόπο την εξάχρονη κόρη τους, Λύντια, και όλα γύρω τους καταρρέουν. Όμως προσπαθούν να βρουν νέες ισορροπίες για χάρη της κόρης του Κέρστι, η οποία έχει πληγωθεί βαθιά από τον χαμό της δίδυμης αδερφής της, με την οποία είχε έναν άρρηκτο δεσμό. Το μικροσκοπικό νησί, που έχει κληρονομήσει ο Άνγκους από τη γιαγιά του στη Σκωτία, φαντάζει ως η ευκαιρία που χρειάζονται για να κάνουν ένα νέο ξεκίνημα, για να ενώσουν και πάλι τα κομμάτια της ζωής τους. Η μετοίκηση στο Τόρραν και η μετακόμιση σε μια εγκαταλελειμμένη για χρόνια μονοκατοικία έχει πολλές δυσκολίες, όμως το μεγαλύτερο αγκάθι είναι η συμπεριφορά της Κέρστι: ισχυρίζεται με σθένος πως είναι η Λύντια και πως η Κέρστι είναι εκείνη που πέθανε εκείνο το μοιραίο απόγευμα.

Οι δύο γονείς χάνουν τον κόσμο κάτω από τα πόδια τους και οι αμφιβολίες τούς σκοτώνουν. Οι κρίσεις πανικού της κόρης τους σε συνδυασμό με το απομονωμένο και σκοτεινό νησί, προκαλούν αναταράξεις, φέρνουν στο φως μυστικά και λάθη και αποκαλύπτουν την τραγική αλήθεια.




Συγγραφέας: S. K. Tremayne είναι το ψευδώνυμο του βρετανού συγγραφέα και δημοσιογράφου Sean Thomas. Έχει συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά σε όλο τον κόσμο (Times, Sunday Times, Daily Mail, Guardian) ενώ δημοσιεύει επίσης άρθρα κυρίως για θρησκευτικά και αρχαιολογικά θρίλερ ως Tom Knox. Είναι συγγραφέας εξαιρετικά επιτυχημένων μυθιστορημάτων και βραβευμένων ταξιδιωτικών βιβλίων, έχει δύο κόρες και ζει στο Λονδίνο.

Σε συνέντευξή του σχετικά με τη συγγραφή του βιβλίου «Οι δίδυμες του πάγου», δήλωσε: «Όταν έγραφα το βιβλίο αυτό, ήταν πολύ δύσκολο για μένα: έβλεπα συνέχεια μπροστά μου τις κόρες μου όταν έπρεπε να γράψω για το θλιβερό, ταραγμένο μικρό κορίτσι σε αυτό το νησί της Σκωτίας. Ψυχολογικά ήταν δύσκολο να γίνει, αλλά ίσως είναι και ο λόγος που κάποιοι άνθρωποι βρίσκουν το βιβλίο τόσο ζωντανό. Πολλές υποσυνείδητες ανησυχίες μου έχουν αποτυπωθεί σε αυτό το βιβλίο».


Σε ποιους απευθύνεται: Αν προτιμάς τα βιβλία που σου κρατούν συντροφιά για μέρες, τότε αυτό το βιβλίο δεν είναι για σένα. Γιατί «Οι δίδυμες του πάγου» είναι ένα ανατριχιαστικό ψυχολογικό θρίλερ που διαπερνά όλες σου τις αισθήσεις από την πρώτη σελίδα και δεν σου επιτρέπει να το αφήσεις πριν αντικρίσεις την αλήθεια κατάματα.

Θα σε συνεπάρουν:

1. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Σάρας Μούρκροφτ

Αισθάνεσαι σαν να μιλάει στον εαυτό της και νιώθεις σε κάθε φράση τις άπειρες συναισθηματικές μεταπτώσεις που βιώνει κάθε στιγμή. Είναι μια μητέρα διαλυμένη στα δύο: πενθεί για τον τραγικό χαμό της μίας της κόρης και ταυτόχρονα φορά το προσωπείο της ηρεμίας και της σιγουριάς για να βοηθήσει την άλλη της κόρη να συνεχίσει τη ζωή της, να κλείσει τις πληγές της, να σταθεί όρθια, να αντέξει χωρίς το άλλο της μισό. Και ενώ δίνει τον καλύτερό της εαυτό, οι καταστάσεις δεν την αφήνουν να πάρει ανάσα. Βρίσκεται εγκλωβισμένη στην παράνοια και τις ενοχές: ποια κόρη σκοτώθηκε και ποια είναι ζωντανή; «Μαμάκα; Μαμάκα; Μαμάκα; Ποια είμαι;» Είναι δυνατόν εκείνη να μην μπορεί να ξεχωρίσει ποια είναι ποια; Η πραγματικότητα τη συνθλίβει, τα κομμάτια του παζλ που ανακαλύπτει αργά αργά την τρελαίνουν και δεν ξέρει τι και ποιον να πιστέψει. Τα προσωπικά της βιώματα ξυπνούν, οι ενοχές και τα λάθη της επιστρέφουν και τα ρήγματα στη σχέση της με τον άντρα της μεγαλώνουν. Πέφτει και σηκώνεται και εσύ την παρακολουθείς με κομμένη την ανάσα και τρομάζεις μπροστά σε κάθε αδιέξοδό της.


2. Η ασύλληπτη πλοκή που σε διαλύει

Πανομοιότυποι μονοζυγώτες δίδυμοι και ένας θάνατος. Δύο στοιχεία που ο S. K. Tremayne κατάφερε να συνδυάσει με ευφυΐα και δεξιοτεχνία δημιουργώντας ένα δυνατό ψυχολογικό θρίλερ. Η ηλικία των δίδυμων κοριτσιών και η απόλυτη ταύτισή τους δεν αφήνει περιθώρια για να αμφισβητήσεις τα γεγονότα και η μεταφυσική διάσταση της ιστορίας κουμπώνει μαγικά στις διαταραγμένες καταστάσεις που βιώνουν οι ήρωες. Οι επιστημονικές απόψεις που παραθέτονται από τον ψυχίατρο Μάλκομ Κελλαγουέυ φανερώνουν την ουσιαστική έρευνα που έχει πραγματοποιήσει ο συγγραφέας, ώστε να μην υπάρχουν κενά στην εξέλιξη της πλοκής, και η οικονομία στις περιγραφές απογειώνει την ένταση και την κλιμακούμενη αγωνία.

3. Οι αντιφάσεις των χαρακτήρων

Η μικρή Κέρστι που ψάχνει εναγωνίως την ταυτότητά της και πασχίζει να απεγκλωβιστεί από την παρουσία της νεκρής αδερφής της, ο Άγκνους που αγωνίζεται να καταπνίξει τον θυμό του, να διαχειριστεί τα παρανοϊκά σενάρια της γυναίκας του και ταυτόχρονα να σταθεί και πάλι στα πόδια του, ο Μπίνυ, ο σκύλος της οικογένειας, που αντιλαμβάνεται τις αλλαγές που συμβαίνουν, και οι δευτεραγωνιστές της υπόθεσης, τρέχουν σε ένα αγώνα σκυταλοδρομίας με πειθαρχία, εξαιρετικές εναλλαγές και εκπληκτικό τέμπο, και σε παραπλανούν. Δεν ξέρεις τι να περιμένεις την επόμενη στιγμή, δεν προλαβαίνεις να αντιληφθείς γιατί και πώς, ποιος και πότε.

4. Το παλιρροϊκό νησί με τα λασποτόπια και τους γλιστερούς βράχους

Η ατμόσφαιρα είναι πρωταρχικό και βασικό στοιχείο σε ένα ψυχολογικό θρίλερ και το πανέμορφο Έιλαν Τόρραν είναι το ιδανικό μέρος για να διασαλευθεί η επιφανειακή ψυχική ηρεμία των χαρακτήρων και να αρχίσουν οι αμφιβολίες να τριβελίζουν το μυαλό τους. Ο φάρος που αναβοσβήνει κάθε εννέα δευτερόλεπτα, η άμπωτη, οι χαλασμένοι σωλήνες ύδρευσης, η γεμάτη παράσιτα τηλεφωνική γραμμή, οι δεκάδες αρουραίοι, η βροχή που μαστιγώνει τα παράθυρα, τα συρμάτινα καλάθια στο ταβάνι, η ατελείωτη λάσπη, συνθέτουν ένα σκηνικό που σε παραλύει.


Κορυφαίες στιγμές: Δεν μπορείς να ξεχωρίσεις μία μόνο κορυφαία στιγμή, γιατί κάθε κεφάλαιο είναι και μια μικρή σχισμή στο πέπλο μυστηρίου που έχει σκεπάσει τον θάνατο της Λύντια … ή μήπως της Κέρστι;
Δυνατή φράση: «Αφόρητος δεν είναι τόσο ο δικός μου θάνατος, όσο ο θάνατος των γύρω μου. Επειδή τους αγαπώ. Και ένα κομμάτι μου πεθαίνει μαζί τους. Άρα κάθε αγάπη, αν θέλετε, είναι μια μορφή αυτοκτονίας».

Αν μπορούσα θα άλλαζα: Υπάρχουν κάποιοι δευτερεύοντες χαρακτήρες που αισθάνεσαι πως θα ήθελες να έχουν παίξει πιο σημαντικό ρόλο στην κορύφωση του δράματος.

Μετάφραση: Ανήκει στη Νίνα Μπούρη και είναι εξαιρετική, αναδεικνύοντας τη ζοφερή ατμόσφαιρα του νησιού και την υποδόρια ένταση της πλοκής.

Κέλλη Κρητικού

6 Μαΐου 2019

''Επτά σκέψεις για το αστυνομικό μυθιστόρημα", Γρηγόρης Αζαριάδης

Ο συνεργάτης του «Βιβλιοδρομίου» Γρηγόρης Αζαριάδης αναλύει το «προφίλ», τις τάσεις και τους προβληματισμούς που επικρατούν στο είδος που συχνά παραγνωρίζουμε



1. Η αστυνομική πλοκή

Ηλίου φαεινότερον. Ενα αστυνομικό μυθιστόρημα ξεκινάει από τη βασική πλοκή. Ενα έγκλημα ή μια οποιασδήποτε μορφής παραβατική πράξη - απαγωγή, κλοπή, βιασμός - και μια διαδικασία ερευνών, την οποία αναλαμβάνει η αστυνομία ή ένας ιδιωτικός ερευνητής ή όποιος άλλος έχει τη φιλοδοξία να παίξει τον ρόλο του ερευνητή: νομικός, ιατροδικαστής, μέχρι και μέλος της οικογένειας του θύματος ή και κάποιος φίλος. Στην περίπτωση που η αστυνομική πλοκή είναι πολύ χαλαρή και κυριαρχούν άλλα θέματα, όπως ανεξήγητα έως και μεταφυσικά γεγονότα ή η ψυχολογική κατάσταση ενός διαταραγμένου ήρωα, ή το μεγάλο βάρος πέφτει στην καταγραφή κοινωνικών αντιδράσεων γύρω από κάποιο συμβάν, το μυθιστόρημα -ανεξάρτητα από το πόσο καλό είναι - διολισθαίνει του όρου «αστυνομικό» και μπορεί να συμπεριληφθεί σε άλλη κατηγορία. 

Η αστυνομική πλοκή συνήθως πρέπει να είναι καθαρή. Σαφής και κατανοητή από τον αναγνώστη. Τακτοποιημένη. «Neat», όπως λένε και οι Αγγλοσάξονες. Μπορεί να λειτουργεί σε πολλά επίπεδα, να έχει πολλά flashback στην εξέλιξη της υπόθεσης, να προσπαθεί ίσως και να παραπλανήσει τον αναγνώστη, αλλά πρέπει να μην ξεφεύγει από τον βασικό στόχο: να είναι κατανοητή ώστε να μην εγκαταλείψει κάποιος την ανάγνωση.


2. Η έρευνα

Στα προαπαιτούμενα ενός αστυνομικού μυθιστορήματος εξέχουσα θέση καταλαμβάνει η έρευνα του συγγραφέα. Η ρεαλιστική απόδοση της πλοκής, των χαρακτήρων και των πράξεών τους απαιτεί σοβαρή μελέτη των διαδικασιών αστυνομικής έρευνας και του ψυχογραφικού προφίλ των ηρώων, ιδιαίτερα των δολοφόνων που πάσχουν από κάποια ψυχολογική διαταραχή, όπως εκείνη του μετατραυματικού στρες ή η διπολική. Η έρευνα δίνει πάντα τη δυνατότητα στον συγγραφέα να γνωρίζει κάθε λεπτομέρεια και να συνθέτει με ποιον τρόπο ακριβώς θα γράψει την ιστορία του, βαδίζοντας παράλληλα με το ρεύμα στις όχθες του ποταμού της ρεαλιστικότητας. 

Αν επιθυμεί να απομακρυνθεί, πράγμα που βέβαια γίνεται με δική του ευθύνη, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να καταλήξει να γράφει σε μια άλλη διάσταση: του εξωπραγματικού, του φανταστικού ή ακόμη και του σουρεαλιστικού. Ισως η πλειονότητα των αναγνωστών να μην προβληματίζεται με ιπτάμενα πτώματα, ή πτώματα που ζωντανεύουν ξαφνικά (!), αλλά σίγουρα υπάρχουν κάποιοι που μπορεί να προσέξουν και να κρίνουν αυστηρά τη διαφορά ανάμεσα στο πιστόλι και στο περίστροφο και να καταλάβουν ότι το δεύτερο κρατάει τους κάλυκες μέσα και συνεπώς είναι αδύνατον να βρίσκονται στον τόπο του εγκλήματος!


3. Το κοινωνικό στοιχείο

Σχεδόν όλοι οι κριτικοί και οι αναγνώστες αναγνωρίζουν και αποδέχονται την αυξημένη συμμετοχή του «κοινωνικού» στοιχείου στην αστυνομική πλοκή. Τα παλιά καλά αστυνομικά μυθιστορήματα του Χάμετ και του Τσάντλερ περιείχαν ψήγματα κοινωνικής κριτικής και περιέγραφαν σκληρές εικόνες διαφθοράς και διαπλοκής στην Αμερική της δεκαετίας του 1920 με 1930. Αυτή η τάση συνεχίστηκε για δεκαετίες στην αμερικανική σχολή. Τα παιδιά του Γαλλικού Μάη, με εξέχουσες φυσιογνωμίες τον Μανσέτ και τον Φαζαρντί, ώθησαν τη συμμετοχή του κοινωνικού στοιχείου στα άκρα. Η αναρχοτροτσκιστική προέλευση τους οδήγησε στη βίαιη παρέμβαση και την ανελέητη αντιπαράθεσή τους με τις δυνάμεις της «τάξης και του νόμου» και ενστερνίζεται στοιχεία της θεωρίας του Ντεμπόρ. Τρίτη γενιά το περιβόητο ζεύγος Σγιεβάλ - Βαλέε, οι σουηδοί πρωτοπόροι της δεκαετίας του 1970, που έχουν επηρεάσει βαθύτατα τη σύγχρονη σκανδιναβική σχολή. Αναρχοτροτσκιστές επίσης, καταγράφουν τα κοινωνικά προβλήματα της σουηδικής κοινωνίας, που εκείνη την εποχή δεν ήταν τόσο προφανή και καλύπτονταν αρκετά επιτυχημένα κάτω από το χαλί της προοπτικής της ευημερίας. Αλλά και στο αποκαλούμενο μεσογειακό νουάρ, η διαφθορά και η διαπλοκή αποτελούν κλασικά θέματα που έχουν επανειλημμένα απασχολήσει τους Μονταλμπάν, Καμιλέρι, Ατιά και τους σπουδαίους συμπατριώτες μας, από τον Μαρή και τον Μάρκαρη μέχρι πολλούς ακόμη της νεότερης γενιάς (Φιλίππου, Γκάκα, Αποστολίδη, Μαρτινίδη κ. ά.).


4. Αστυνομικοκοινωνικό Vs κοινωνικοαστυνομικού

Δυστυχώς για τους φυσιολογικούς ανθρώπους, αλλά ευτυχώς για τους αστυνομικούς συγγραφείς, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες είναι πολλά, σημαντικά και συνεχώς κλιμακώνονται. Από τη γενικότερη αύξηση της εγκληματικότητας μέχρι την εκτίναξη των ναρκωτικών και του trafficking,  τη μετανάστευση και τον ρατσισμό κάθε μορφής, την παιδοφιλία και την ηλεκτρονική εξάπλωσή της... Ιδού πεδίον δόξης λαμπρό για κάθε συγγραφέα και το πλέον κατάλληλο φόντο για την εξέλιξη της πλοκής του μυθιστορήματός του. Συζητώντας με υψηλόβαθμο αστυνομικό του Τμήματος Εγκλημάτων κατά Ζωής, αντιλήφθηκα το αυτονόητο. Οταν κάποιος αστυνομικός, στο πλαίσιο της έρευνας, κυκλοφορεί στους δρόμους, βλέπει εικόνες που αντικρίζουμε όλοι. Αστεγοι σε χάρτινα κουτιά, επαίτες, ναρκομανείς... Ως άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη να πάρει θέση και να τοποθετηθεί. Ασχέτως βέβαια αν αυτό είναι κάτι που κρατάει συνήθως για τον εαυτό του. Αυτό όμως το φαινόμενο είναι κάτι που ο αστυνομικός συγγραφέας μπορεί και πρέπει να το καταγράψει στο μυθιστόρημά του. Εχει υποχρέωση να το κάνει. 

Αν αυθαιρετήσουμε και δημιουργήσουμε μια κλίμακα «συμμετοχής του κοινωνικού παράγοντα» ή του «κοινωνικού περιβάλλοντος» στο αστυνομικό μυθιστόρημα από το 0 έως το 100 και τοποθετήσουμε για παράδειγμα τα αστυνομικά με μικρές αναφορές στα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα στο διάστημα από το 0 μέχρι το 20 και τα αντίστοιχα με πλούσιες αναφορές σε αυτά τα προβλήματα στο διάστημα από το 80 μέχρι το 100, μπορούμε να έχουμε μια ακριβέστερη εικόνα της σημερινής παραγωγής αστυνομικών μυθιστορημάτων. Αν συνεχίσουμε έτι περαιτέρω την αυθαιρεσία, θα μπορέσουμε να παρατηρήσουμε να διαγράφονται δύο βασικές τάσεις. Με μια λέξη, το αστυνομικοκοινωνικό μυθιστόρημα, αυτό με τις λιγότερες αναφορές στα κοινωνικά προβλήματα (κλίμακα 0 μέχρι 20 π.χ.) και το αντίστοιχο κοινωνικοαστυνομικό (κλίμακα 80 με 100), που περιέχει συχνές και πυκνές αναφορές στα ίδια προβλήματα.


5. Η επίδραση του κινηματογράφου/των τηλεοπτικών σειρών

Πολλά σύγχρονα αστυνομικά μυθιστορήματα ξένων συγγραφέων κρύβουν στις σελίδες τους βαθιές επιρροές από τηλεοπτικές σειρές. Αλλωστε τα δικαιώματα αρκετών από αυτά έχουν εξαγοραστεί με στόχο τη μεταφορά τους στη μικρή οθόνη. Παράλληλα, αρκετοί από τους σεναριογράφους παρόμοιων τηλεοπτικών σειρών γράφουν τουλάχιστον στο ίδιο επίπεδο με τους αστυνομικούς συγγραφείς! Η αλληλεπίδραση μεταξύ τους είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Είναι μια αίσθηση που ο αναγνώστης βιώνει σε μεγάλο βαθμό και από συγκεκριμένα στοιχεία. Πρώτο και καλύτερο αυτό που αποκαλούμε «κινηματογραφική» ή «τηλεοπτική» οπτική. Γρήγορες εναλλαγές σκηνών και καταιγιστικός ρυθμός. Αυτό που ενδιαφέρει βασικά δεν είναι τίποτε περισσότερο παρά η απάντηση στο καυτό ερώτημα «what's next». Τι γίνεται μετά, στην επόμενη σκηνή... Ο αναγνώστης, όπως κι ο θεατής των σειρών, βουλιάζει σε ένα κλίμα αγωνίας και το μόνο που τον απασχολεί είναι τι κρύβει το επόμενο κεφάλαιο, αντίστοιχα η επόμενη σκηνή του φιλμ. Είναι πιθανό στο τέλος των μυθιστορημάτων αυτού του τύπου (και των αντίστοιχων ταινιών) το μόνο που απομένει σαν αίσθηση να είναι οι δυο - τρεις μέρες που πέρασε ο αναγνώστης με πολύ ευχάριστο τρόπο, αλλά τίποτε περισσότερο.


6. Αστυνομικές ιστορίες εναντίον μυθιστορημάτων

Ως συνέπεια των προαναφερθέντων, υπάρχει μια διάκριση ανάμεσα στους συγγραφείς των αστυνομικών μυθιστορημάτων. Κάποιοι γράφουν απλώς αστυνομικές ιστορίες. Τουτέστιν, στοχεύουν σε αναγνώστες που θέλουν να διασκεδάσουν, να παρακολουθήσουν με ενδιαφέρον την πλοκή τους, να κολλήσουν πάνω της και τελικά να περάσουν ευχάριστα το διάστημα της ανάγνωσης. Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι την επόμενη στιγμή που διαβάζουν την τελευταία σελίδα το βιβλίο πεθαίνει. Και πεθαίνει χωρίς να αφήσει καμιά κληρονομιά. Καμιά αφορμή για περαιτέρω συζήτηση. Κάποιοι άλλοι βέβαια γράφουν αστυνομικά μυθιστορήματα. Μεγάλα μυθιστορήματα, όχι κατ' ανάγκη σε έκταση. Αυτού του τύπου τα μυθιστορήματα απευθύνονται σε πιο απαιτητικούς αναγνώστες, καθώς εκτός των αναφορών σε κοινωνικά προβλήματα με πιο σοβαρό και υπεύθυνο τρόπο, περιέχουν βαθύτερους προβληματισμούς για διαχρονικά θέματα, που ταλανίζουν την κοινωνία μας. Οπως για παράδειγμα, τον σεβασμό στους νόμους, την απονομή δικαιοσύνης, την εκδίκηση και την αυτοδικία, την ηθική των εκπροσώπων του νόμου και την ανηθικότητα των διεφθαρμένων εγκληματιών ή συχνά και αντιστρόφως (όπως ευαγγελιζόταν ο Μανσέτ).


7. Ο φόβος του τέλους

Τι πιο κατάλληλο για το τέλος από τη συγγραφή του ίδιου του τέλους; Πολλά αστυνομικά μυθιστορήματα διαθέτουν μια δυνατή πλοκή και περιγράφουν πολύ ενδιαφέροντες χαρακτήρες. Η εξέλιξή τους μέχρι το φινάλε αναπτύσσεται με πολύ ικανοποιητικό τρόπο και οι προσδοκίες που έχει δημιουργήσει ο συγγραφέας προδιαθέτουν τον αναγνώστη για ένα πραγματικά εντυπωσιακό φινάλε. Και ξαφνικά, καθώς οι τελευταίες σελίδες πλησιάζουν, ο αναγνώστης αισθάνεται πως υποτιμάται και διαπιστώνει απογοητευμένος πως η ολοκλήρωση της ιστορίας είναι κατώτερη των προσδοκιών του και δυστυχώς αδικεί ολόκληρο το βιβλίο. Είναι ο λεγόμενος «ο φόβος του συγγραφέα πριν από το πέναλτι», σαν τον αντίστοιχο φόβο των τερματοφυλάκων. Δεν υπάρχει κάποια ψυχολογική ερμηνεία, μιας και κάτι τέτοιο ανάγεται στη σφαίρα της ψυχανάλυσης. Εκείνο που μπορεί να ειπωθεί είναι ότι η συγγραφή ενός μυθιστορήματος συνήθως απαιτεί ένα μεγάλο χρονικό διάστημα πολύ επίπονης δουλειάς, που απομυζά όλη την ενέργεια του συγγραφέα. Φτάνοντας λοιπόν στο τέλος αυτής της σκληρής περιόδου, ίσως επέρχεται μια υποσυνείδητη χαλάρωση και μια διάθεση «να τελειώνουμε τελικά». Μια λύση - που και αυτή βέβαια απαιτεί μια ακόμη παράταση του χρόνου εργασίας - ίσως μπορούσε να είναι η ανάγνωση ειδικά του τέλους από ένα πεπειραμένο πάνελ αναγνωστών που εμπιστεύεται πλήρως ο συγγραφέας και η «τροποποίησή» του πριν προωθηθεί προς έκδοση.

Το παρόν άρθρο αναδημοσιεύεται από το "Βιβλιοδρόμιο" της εφημερίδας "Τα Νέα"

21 Μαρτίου 2019

Νέα κυκλοφορία "Η μέρα του ατυχήματος" Nuala Ellwood, εκδόσεις Bell

Από τις εκδόσεις Bell κυκλοφορεί το δεύτερο μυθιστόρημα της Nuala Ellwood "Η μέρα του ατυχήματος", σε μετάφραση Bεατρίκης Κάντζολα Σαμπατάκου.

Η συγγραφέας που καθήλωσε τους αναγνώστες του είδους με το πρώτο της μυθιστόρημα "Τα κόκαλα της αδερφής μου", επανέρχεται για να συναρπάσει.




Τι συνέβη στην πραγματικότητα εκείνη τη μέρα στο ποτάμι;


ΥΠΟΘΕΣΗ

Εξήντα δευτερόλεπτα αφότου η Μάγκι ξυπνάει από το κώμα στο οποίο ήταν βυθισμένη, όλος ο κόσμος της καταρρέει.
Η αστυνομία την ενημερώνει ότι η κόρη της, η Έλσπεθ, είναι νεκρή. Πνίγηκε όταν το αυτοκίνητο που οδηγούσε η Μάγκι έπεσε στο ποτάμι. Όμως η Μάγκι δε θυμάται απολύτως τίποτα.
Όταν ζητάει να δει το σύζυγό της, τον Σον, μαθαίνει ότι έχει εξαφανιστεί. Η τελευταία φορά που θεάθηκε ήταν τη μέρα της κηδείας της κόρης τους.
Τι συνέβη στην πραγματικότητα εκείνη τη μέρα στο ποτάμι;
Πού βρίσκεται ο σύζυγος της Μάγκι;
Και γιατί δεν μπορεί να διώξει την υποψία ότι κάπου, με κάποιον τρόπο,
η κόρη της είναι ακόμα ζωντανή;



Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ


Η Νούαλα Έλγουντ ήταν τραγουδίστρια και τραγουδοποιός πριν στραφεί στη μυθιστοριογραφία.
Είναι κόρη βραβευμένου δημοσιογράφου, από τις εμπειρίες του οποίου, καθώς και από εκείνες πολεμικών ανταποκριτριών όπως η Μαρί Κόλβιν και η Μάρθα Γκέλχορν, εμπνεύστηκε ώστε να διεκδικήσει χρηματοδότηση από το Συμβούλιο Τεχνών προκειμένου να διερευνήσει τη διαταραχή στρες μετά από ψυχοτραυματική εμπειρία και να γράψει το πρώτο της ψυχολογικό θρίλερ, "Τα Κόκαλα της Αδερφής µου", για το οποίο επελέγη ως ένα από τα «Νέα Πρόσωπα της Μυθιστοριογραφίας για τον 2017» από τον Observer.

H Νούαλα διδάσκει δημιουργική γραφή στο Πανεπιστήμιο Σεντ Τζον, στο Γιορκ, όπου και ζει με τον γιο της. Το Η Μέρα του Ατυχήματος είναι το δεύτερο μυθιστόρημά της.